Als een werknemer stopt met werken en met pensioen gaat, moet hij of zij verzekerd zijn van een inkomen. Via de werkgever kan hiervoor vaak een aanvullend pensioen worden opgebouwd via een pensioenregeling. Een pensioenregeling die de werkgever aan zijn werknemers toezegt, maakt deel uit van de arbeidsvoorwaarden. Een werkgever is niet wettelijk verplicht om een pensioenregeling aan te bieden. Pensioenregelingen kennen verschillende vormen van pensioenopbouw.

Aanvullend pensioen
Als een werknemer stopt met werken en met pensioen gaat, moet hij of zij verzekerd zijn van een inkomen. Een werknemer krijgt een uitkering van de overheid op grond van de Algemene ouderdomswet (AOW). De AOW is een basispensioenvoorziening voor mensen die 65 jaar of ouder zijn. Bij een werkgever wordt vaak een aanvullend pensioen opgebouwd, maar niet altijd. Ook kan de werknemer een particuliere verzekering afsluiten.

Een pensioenregeling die de werkgever aan zijn werknemers toezegt, maakt deel uit van de arbeidsvoorwaarden. Vaak worden pensioenregelingen in een (collectieve) arbeidsovereenkomst opgenomen. Pensioenregelingen kunnen qua inhoud per bedrijfstak of branche verschillen. Er zijn dus pensioenregelingen in allerlei soorten en maten.

Een werkgever is niet wettelijk verplicht om een pensioenregeling aan te bieden. Werkgever en werknemer kunnen hierover zelf afspraken maken. Het is mogelijk dat voor een bedrijfstak een verplichte bedrijfstakpensioenregeling geldt. In dat geval moet de werkgever de werknemer deze pensioenregeling aanbieden.

De werknemer kan zelf bij een particuliere verzekeringsmaatschappij een pensioenverzekering afsluiten. Er zijn verschillende mogelijkheden: sparen, beleggen of vermogen opbouwen in bijvoorbeeld de eigen woning. Of via een particuliere verzekeringsmaatschappij een pensioenvoorziening afsluiten, zoals een lijfrenteverzekering of een koopsompolis.

VUT (Vervroegde Uittreding) en prepensioen zijn pensioenregelingen met een pensioendatum die gelegen is vóór het 65e jaar. Om de financiële gevolgen van de vergrijzing op te kunnen vangen is het van belang dat ouderen juist langer aan het werk blijven. Het kabinet heeft daarom de fiscale voordelen van VUT en prepensioen per 1 januari 2006 afgeschaft. Bestaande vroegpensioenregelingen mogen worden voortgezet voor werknemers die op 1 januari 2005 al 55 jaar of ouder zijn.

Pensioenopbouw
Pensioenregelingen kennen verschillende vormen van pensioenopbouw. De belangrijkste zijn: middelloonregeling, eindloonregeling, gematigde eindloonregeling, beschikbare premieregeling en combinatieregeling. Bij de berekening van de hoogte van het aanvullend pensioen wordt de AOW-uitkering meegeteld. Als maximaal pensioen is opgebouwd (meestal veertig jaar) is de AOW en aanvullend pensioen samen doorgaans 70 tot 80% van het laatstverdiende salaris.

- Bij een middelloonregeling is het pensioen een bepaald percentage van het loon dat gemiddeld is verdiend in de jaren van de pensioenopbouw. De hoogte van de pensioenpremie is afhankelijk van de hoogte van het latere pensioen.
- Bij een eindloonregeling is de pensioenuitkering een bepaald percentage van het laatstverdiende loon voor de pensioendatum. In veel regelingen is dat 70% uitgaande van veertig jaar pensioenopbouw.
- In een gematigde eindloonregeling tellen salarisverhogingen na een bepaalde leeftijd niet meer mee voor het pensioen. Voor de laatste jaren van de pensioenopbouw geldt dan een middelloonregeling.
- Bij een beschikbare premieregeling krijgt de werknemer na pensionering een uitkering die is gebaseerd op de pensioenpremies die zijn betaald en de beleggingsopbrengsten van die premies.
- Een combinatieregeling is een combinatie van twee systemen. Tot een bepaald salarisniveau wordt pensioen opgebouwd volgens een eindloon- of middelloonregeling. Daarboven geldt een beschikbare premieregeling. De combinatieregeling kent ook andere varianten.

Let op: vakbonden en werkgeversorganisaties kunnen gezamenlijk besluiten een pensioenregeling te veranderen. Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat een eindloonregeling wordt vervangen door een middelloonregeling.

Welke gebeurtenissen kunnen gevolgen hebben voor het pensioen?
Aanvullende pensioenregelingen verschillen onderling sterk van elkaar. Dat geldt zowel voor de hoogte van de maandelijkse pensioenpremie als voor de uitkeringsvoorwaarden. Bepaalde veranderingen in het leven van de werknemer kunnen effect hebben op zijn of haar pensioen. Dat geldt onder andere voor:

- nieuwe of andere baan;
- verandering in de relatie;
- langdurig verblijf in het buitenland;
- arbeidsongeschiktheid;
- ontslag;
- verhuizen of emigreren;
- pensionering;
- overlijden van de partner.

De gevolgen van deze veranderingen voor de pensioen(opbouw) kunnen per pensioenfonds anders geregeld zijn. Het is goed om de voorwaarden van het pensioenfonds te bestuderen om vervelende verrassingen in de toekomst te voorkomen.

Pensioenbreuk en waardeoverdracht
Een pensioenbreuk kan ontstaan bij verandering van baan, waardoor de werknemer met een andere pensioenverzekeraar te maken krijgt. Door een breuk groeit het pensioen niet mee met de lonen en prijzen. Dat betekent uiteindelijk minder pensioen. Een pensioenbreuk kan 'gerepareerd' worden door waardeoverdracht of indexering van het pensioen. Bij waardeoverdracht neemt de werknemer de pensioenaanspraken mee naar de nieuwe werkgever. Zo wordt het totale pensioen aangepast aan loon- en prijsstijgingen. Waarde- of pensioenoverdracht moet binnen zes maanden na de baanverandering plaatsvinden.

De Stichting Financiering Voortzetting Pensioenverzekering (FVP) levert in sommige gevallen kosteloos een bijdrage aan de beperking van pensioenbreuk als de werknemer werkloos wordt en veertig jaar of ouder is. Werknemers die op of na 1 januari 2011 WW-gerechtigd worden, komen niet meer in aanmerking voor een FVP-bijdrage.

Let op: waardeoverdracht is niet altijd gunstig en niet verplicht. Vraag altijd bij de pensioenverzekeraar na wat de gevolgen van waardeoverdracht zijn.

Werkgevers mogen werknemers niet zomaar ontslaan. De werkgever moet hiervoor een goede reden hebben, zoals een frauderende of slecht functionerende werknemer. Soms moet een werkgever om bedrijfseconomische redenen een groep werknemers tegelijk ontslaan. Bij dit zogenoemde collectieve ontslag worden werknemers die binnen een leeftijdscategorie als laatste zijn aangenomen, als eerste ontslagen. Voor bijvoorbeeld onmisbare werknemers mag de werkgever hiervan afwijken.

Wanneer mag ik worden ontslagen?

Voor ontslag van een werknemer heeft een werkgever volgens het ontslagrecht goede redenen nodig. U mag dus niet zomaar worden ontslagen.

Redenen voor ontslag
U kunt worden ontslagen:

- om bedrijfseconomische redenen. Bijvoorbeeld als er een reorganisatie, een bedrijfssluiting of verhuizing plaatsvindt. Ook kan het gaan om het afstoten van een deel van de activiteiten door het bedrijf;
- als u niet (meer) functioneert of niet (meer) geschikt bent voor uw werk. Uw werkgever moet u er meerdere malen op hebben gewezen dat u niet of onvoldoende presteert. Bij voorkeur in beoordelingsgesprekken en functioneringsgesprekken. U moet tijd krijgen om uw functioneren te verbeteren. Als u niet meer goed functioneert als gevolg van ziekte, mag u niet worden ontslagen;
- als u een conflict heeft met uw werkgever. De relatie tussen u en uw werkgever is niet meer te herstellen;
- als u ernstige gewetensbezwaren heeft tegen uw werkzaamheden en uw werkgever heeft geen andere functie of aangepaste werkzaamheden voor u;
- als u langdurig arbeidsongeschikt bent;
- als u zich onbehoorlijk gedraagt. Bijvoorbeeld als u diploma’s vervalst, collega’s bedreigt, u zelf of anderen in gevaar brengt of als u zich niet aan de geheimhoudingsplicht houdt. Ook als u steelt, werk weigert zonder goede reden of dronken op het werk verschijnt;
- als u en uw werkgever instemmen met het ontslag.

Ontslagverbod
Er is een aantal ontslagverboden of opzegverboden. Zo mag u niet worden ontslagen op grond van uw geslacht of omdat u zwanger bent.

Manieren
Uw werkgever kan u alleen ontslaan:

- als hij een ontslagvergunning van het UWV WERKbedrijf (eerder CWI) heeft;
- als hij uw arbeidsovereenkomst via de kantonrechter ontbindt;
- op staande voet;
- in uw proeftijd;
- met uw goedvinden.

Welke opzegtermijnen gelden bij ontslag?

Als u wordt ontslagen, moet uw werkgever zich houden aan een opzegtermijn. U moet dus van te voren te horen krijgen dat u wordt ontslagen.

Wettelijke opzegtermijnen
De opzegtermijn staat vaak in uw contract of in uw cao. Als dit niet zo is, gelden de volgende termijnen:

- werkte u korter dan 5 jaar: 1 maand;
- werkte u tussen 5 en 10 jaar: 2 maanden;
- werkte u tussen 10 en 15 jaar: 3 maanden;
- werkte u 15 jaar of langer: 4 maanden.

U kunt ook met uw werkgever overeenkomen dat u per direct stopt met werken. U moet hier beiden mee instemmen.

Zelf ontslag nemen
Als u zelf ontslag neemt, houdt u zich aan een opzegtermijn van 1 maand. Hiervan kan schriftelijk worden afgeweken in een arbeidsovereenkomst.

Opzeggen tijdelijk contract
U en uw werkgever kunnen een tijdelijk arbeidscontract niet eenzijdig tussentijds opzeggen, tenzij dit is vastgelegd in het contract. Beëindiging van het contract is wel mogelijk als u en uw werkgever daar allebei mee instemmen. Ook kunt u om dringende redenen worden ontslagen, bijvoorbeeld op staande voet.

Opzegtermijn oudere werknemers
Als u op 1 januari 1999 ouder was dan 45 jaar, kunt u een langere opzegtermijn hebben opgebouwd. Dit geldt niet als u na 1 januari 1999 van werkgever bent veranderd.

Wat moet ik doen als ik word ontslagen?

Wat u het beste kunt doen bij ontslag, is afhankelijk van de manier waarop u wordt ontslagen.

Ontslag met wederzijds goedvinden
Uw werkgever kan u vragen akkoord te gaan met uw ontslag. Als u met uw ontslag instemt, heet dit ontslag met wederzijds goedvinden. Dit ontslag heeft meestal geen gevolgen voor uw eventuele recht op een Werkloosheidswetuitkering (WW). U hoeft dus niet voor de vorm te protesteren tegen uw ontslag.

Bezwaar tegen ontslag
Als u het niet eens bent met uw ontslag, maakt u bij uw werkgever bezwaar. U doet dit per brief. U kunt hierover overleggen met uw rechtsbijstandverzekeraar, het Juridisch Loket, de vakbond of een advocaat. Uw werkgever kan vervolgens een ontslagvergunning aanvragen bij het UWV WERKbedrijf (voorheen CWI). Ook kan hij het ontslag via de kantonrechter laten lopen.

Ontslag via het UWV WERKbedrijf
Het UWV WERKbedrijf stuurt de aanvraag voor een ontslagvergunning van uw werkgever naar u. U heeft 2 weken om hierop te reageren. Het UWV WERKbedrijf reageert binnen 6 weken op de aanvraag voor de ontslagvergunning. Als het UWV WERKbedrijf uw werkgever een ontslagvergunning geeft, kunt u naar de kantonrechter gaan. Mogelijk heeft u recht op schadevergoeding.

Ontslag via de kantonrechter
Uw werkgever kan u ook via de kantonrechter ontslaan. Schakel dan juridische hulp in, bijvoorbeeld via uw rechtsbijstandverzekering. U kunt ook terecht bij het Juridisch Loket, een advocaat of uw vakbond. Mogelijk komt u in aanmerking voor een ontslagvergoeding.

Uitkering
Na ontslag kunt u recht hebben op een WW-uitkering. Deze vraagt u aan bij het UWV WERKbedrijf.

Nieuwe baan zoeken
Het UWV WERKbedrijf kan u helpen bij het zoeken naar nieuw werk. Dit kan ook al voordat u werkloos bent. U moet kunnen aantonen dat u binnen 4 maanden wordt ontslagen.

Welke gevolgen heeft ontslag voor mijn inkomen?

Na ontslag kunt u recht hebben op een Werkloosheidswetuitkering (WW-uitkering). Met deze uitkering kunt u de periode waarin u geen baan heeft overbruggen. U hoeft zich niet voor de vorm tegen uw ontslag te verweren om in aanmerking te kunnen komen voor een WW-uitkering.

Geen recht op een uitkering
Bij het bepalen van het recht op een uitkering bekijkt het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) onder meer of u door uw eigen schuld werkloos bent geworden: 'verwijtbaar werkloos'. Als dit zo is, heeft u geen recht op een uitkering. Dit is het geval als u zelf ontslag heeft genomen zonder dat daar een acute noodzaak voor was. Ook als u om een dringende reden wordt ontslagen, heeft u mogelijk geen recht op een WW-uitkering. Bijvoorbeeld als u zich ernstig heeft misdragen, heeft gefraudeerd of gestolen.

Schadevergoeding en ontslag
Als u wordt ontslagen, heeft u mogelijk recht op schadevergoeding. De kantonrechter bepaalt of u hiervoor in aanmerking komt. Hij kijkt of er sprake is van 'kennelijk onredelijk ontslag'. Bijvoorbeeld: uw werkgever ontslaat u omdat u niet goed functioneert. U heeft echter altijd goede beoordelingen gehad. Meestal krijgt u uw baan hiermee niet terug, maar u kunt wel in aanmerking komen voor schadevergoeding.

Financiële problemen werkgever en ontslag
Als u bent ontslagen omdat uw werkgever financiële problemen heeft, kunt u mogelijk recht hebben op een uitkering wegens betalingsonmacht. Hieraan is een aantal voorwaarden verbonden. Informatie hierover vindt u op de website van het UWV.

Solliciteren is te vergelijken met jezelf verkopen. Op de arbeidsmarkt zoekt de werkgever een nieuwe medewerker. U wilt aan die vraag voldoen. Door reclame te maken voor uzelf, wilt u de werkgever overtuigen dat u de beste kandidaat bent voor de baan. Hoe gerichter u solliciteert, hoe beter u uzelf verkoopt. Informatie over het cv en de sollicitatiebrief, het sollicitatiegesprek en wat er daarna gebeurt, vindt u hier. Gebruik de voorbeelden en tips om zelf succesvol te solliciteren.

Curriculum Vitae
Het curriculum vitae (cv) is een opsomming van uw persoonlijke gegevens en informatie over uw opleiding, werkervaring en kwaliteiten. Vergelijk de functie-eisen met uw opleiding en werkervaring en kies de punten die het beste bij de vacature passen. Die onderdelen van uw kennis, vaardigheden en kwaliteiten geeft u de meeste aandacht in het cv.

Hoe maakt u een goed cv?
In een curriculum vitae (cv) staat informatie over uzelf, uw opleiding, werkervaring en kwaliteiten. U gebruikt het cv altijd bij sollicitaties. Zorg dat de informatie in het cv goed past bij de baan waarop u solliciteert. Een goed cv ziet er verzorgd uit, is prettig te lezen en laat uw beste verkooppunten duidelijk zien.

De verschillende soorten cv's
Er bestaan verschillende soorten cv’s voor verschillende sollicitaties. Het is handig eerst een basis-cv voor eigen gebruik te maken. Het achronologisch cv en het thematisch cv worden het meest gebruikt bij gerichte sollicitaties op vacatures. Een thematisch cv kan ook. Bij netwerken en open sollicitaties gebruikt u een netwerk-cv. In het Europass-cv kunt u de nadruk leggen op uw kwaliteiten en vaardigheden.

Sollicitatiebrief schrijven
Succesvol solliciteren begint met een goede sollicitatiebrief. U kunt met een gerichte brief reageren op een vacature of een bedrijf aanschrijven doormiddel van een open sollicitatie. Hoe overtuigt u een werkgever van uw kwaliteiten en zorgt u ervoor dat u wordt uitgenodigd voor een gesprek?

Open sollicitaties
Stuur een open sollicitatie als u graag bij een bedrijf wilt werken, maar niet weet of er vacatures zijn. Om een goede open sollicitatiebrief te schrijven, verzamelt u informatie over het bedrijf en de banen die ze hebben. Kies uw verkooppunten die daarbij passen en beschrijf ze in uw brief. Eindig de brief met een zin waarin u aangeeft dat u contact opneemt om te horen of er mogelijkheden zijn.

Een gerichte sollicitatiebrief schrijven
Een gerichte sollicitatiebrief bevat altijd een aantal vaste onderdelen. De belangrijkste zijn de beschrijving van uw motivatie voor de baan en de beschrijving van uw verkooppunten. Houd de tekst kort en zakelijk en geef de brief een verzorgde uitstraling. U kunt de checklist gerichte sollicitatiebrief en de voorbeeldbrieven gebruiken om ideeën op te doen voor uw eigen brief.

Uw sterke en zwakke punten presenteren
Bij een sollicitatie wilt u de werkgever overtuigen van uw kwaliteiten. De beste manier om dat te doen is voorbeelden geven van situaties waarin u de kwaliteit met succes heeft gebruikt. Zwakke punten kunt u positief maken. Bijvoorbeeld door te vertellen welke oplossing u heeft gevonden om met uw zwakke punt om te gaan.

Sollicitatiegesprek
Er zijn verschillende punten waar u zich op kunt richten voor, tijdens en na een sollicitatiegesprek. Hoe u zich op een sollicitatiegesprek voorbereidt en de aandachtspunten tijdens het gesprek zijn belangrijke aspecten. Daarnaast kan reflectie na een sollicitatiegesprek zeer verhelderend zijn.

Voor het sollicitatiegesprek
Een werkgever wil bij een sollicitatiegesprek drie dingen van u weten. Waarom wilt u voor ons komen werken? Waarom wilt u deze baan? Wat kunt u voor ons betekenen? Denk voorafgaand aan het gesprek goed na over uw antwoorden.

Tijdens het sollicitatiegesprek
Een sollicitatiegesprek bestaat uit verschillende aspecten. U krijgt veel vragen waar u zich op kunt voorbereiden. Daarnaast kunt u tijdens het gesprek goed op de lichaamshouding en het oogcontact letten. Allemaal punten die aan bod komen tijdens een sollicitatiegesprek.

Na het sollicitatiegesprek
Na de sollicitatiegesprekken bepaalt de werkgever welke kandidaat de baan krijgt. Als de keuze op u is gevallen, maakt u met de werkgever afspraken over onder andere het salaris. Krijgt u de baan niet, dan is het nuttig om te weten waarom u bent afgewezen.

Solliciteren en uw gezondheid
In een sollicitatiebrief hoeft u de werkgever niet te informeren over uw gezondheid. Tijdens een sollicitatiegesprek moet dat soms wel. Een werkgever kan u ook vragen om mee te werken aan een aanstellingskeuring. Dit geldt alleen bij banen waarvoor bijzondere medische eisen gelden.

Voor het zoeken van een baan is zelfkennis nodig. Bepaal eerst welk soort werk bij u past. Wanneer u weet wat u wilt, kunt u vacatures zoeken in kranten, bij uitzendbureaus, bij het UWV en op internet. U kunt ook werk zoeken in het buitenland. Houdt u er rekening mee dat in ieder land weer andere regels en gewoontes gelden. Kunt u wel wat extra hulp bij het werk zoeken gebruiken, kijk dan eens bij ‘Kansen vergroten’.

Vacatures zoeken
Voordat u vacatures gaat zoeken is het belangrijk om te bepalen welke banen bij u passen. Vacatures vindt u in kranten, bij uitzendbureaus, bij UWV WERKbedrijf en op het internet. Ook kunt u vrienden en familie vragen te helpen bij het zoeken. Om een goede brief te schrijven en u voor te bereiden op de sollicitatie is het verstandig zoveel mogelijk over de vacature en de werkgever te weten te komen.

Uw kwaliteiten en wensen
Om te weten welke banen bij u passen, moet u weten wie u bent, wat u kunt en wat uw wensen zijn. Voor elke baan zijn bepaalde kwaliteiten nodig. Dat is een verzameling uw van kennis, vaardigheden en persoonlijke eigenschappen. Breng deze sterke punten goed in kaart en probeer uw minder goede eigenschappen positief te brengen. Zet uw wensen op een rij om te bepalen voor welk soort banen u de meeste belangstelling heeft.

Zoeken naar vacatures
Bij het UWV, in kranten of via internet kunt u veel vacatures vinden. Maar voor 60% van de vacatures wordt geen advertentie geplaatst. Werkgevers zoeken meestal eerst via via naar een nieuwe medewerker. Netwerken en open sollicitaties zijn goede manieren om deze banen te vinden. Tijdelijk werk, bijvoorbeeld via een uitzendbureau, is een goede manier om meer werkervaring op te doen.

Vacatureanalyse
Een vacatureanalyse is een goede manier om te kijken of een baan bij u past. U vergelijkt de wensen en eisen uit de vacature met uw eigen sterke punten en kwaliteiten. Door informatie te verzamelen over het bedrijf en de baan weet u beter wat de werkgever belangrijk vindt. Daar stemt u uw verkooppunten en motivatie op af. Gaat u solliciteren, dan kunt u met de informatie uit de vacatureanalyse een sollicitatiebrief op maat maken.

Netwerken
Netwerkkennis is een belangrijk onderdeel van het zoeken naar werk. Via via kunt u interessante contacten opdoen. Het loont de moeite om in een netwerk te investeren. Veel vacatures worden namelijk door netwerken ingevuld. Hoe meer contacten u legt, hoe beter. U vergroot de kans op een baan wanneer u uw contacten goed onderhoudt.

Een eigen bedrijf
Een eigen bedrijf starten als ZZP-er of een bedrijf overnemen is een goede mogelijkheid om (weer) aan de slag te komen. Dat geldt voor iedere werkzoekende. Het is belangrijk dat u zich vooraf goed laat informeren.

Open sollicitaties
Stuur een open sollicitatie als u graag bij een bedrijf wilt werken, maar niet weet of er vacatures zijn. Om een goede open sollicitatiebrief te schrijven, verzamelt u informatie over het bedrijf en de banen die ze hebben. Kies uw verkooppunten die daarbij passen en beschrijf ze in uw brief. Eindig de brief met een zin waarin u aangeeft dat u contact opneemt om te horen of er mogelijkheden zijn.

Werk zoeken en solliciteren in Europa
Gaat u in Europa werken of studeren, dan moet u de wetten en regels van het gastland kennen. Bereid u ook voor op een andere cultuur en verschillen bij het vinden van een baan. Een goede voorbereiding is een eerste vereiste voor een succesvol verblijf in het buitenland.